ประตูม้วนทนไฟ: เกราะป้องกันอัคคีภัยมาตรฐานสากล สำหรับโรงงานและอาคารสูง

อุบัติเหตุอัคคีภัยเป็นสิ่งที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้ว “เวลา” คือสิ่งที่มีค่าที่สุดในการรักษาชีวิตและทรัพย์สิน ประตูม้วนทนไฟ (Fire Rated Roller Shutter) จึงเปรียบเสมือนฮีโร่ที่ทำหน้าที่กั้นเปลวไฟและควันไม่ให้ลุกลามไปยังพื้นที่อื่น ช่วยซื้อเวลาอันมีค่าให้กับการอพยพและการทำงานของเจ้าหน้าที่ดับเพลิง

บทความนี้ RAJA Rolling Shutter จะพาคุณไปเจาะลึกทุกรายละเอียดเกี่ยวกับประตูม้วนกันไฟ ตั้งแต่หลักการทำงาน มาตรฐานความปลอดภัยที่กฎหมายกำหนด ไปจนถึงวิธีเลือกใช้งานให้เหมาะสมกับอาคารของคุณ

ทำไมต้องเลือก RAJA Rolling Shutter เป็นผู้ดูแลความปลอดภัยของคุณ

เรื่องของ “ไฟ” ไม่ใช่เรื่องที่จะลองผิดลองถูกได้ ที่ บริษัท ราชาโรลลิ่งชัตเตอร์ จำกัด เราตระหนักถึงความรับผิดชอบอันยิ่งใหญ่นี้ ด้วยประสบการณ์กว่า 40 ปี ในฐานะผู้ผลิตและติดตั้งประตูม้วนชั้นนำของไทย เรามีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านเกี่ยวกับ ประตูเหล็กทนไฟ และระบบป้องกันอัคคีภัยสำหรับอาคาร

ทีมวิศวกรและช่างเทคนิคของเราผ่านการฝึกอบรมมาอย่างดี เข้าใจลึกซึ้งถึงมาตรฐานความปลอดภัยสากลและการคำนวณโครงสร้างเพื่อรับน้ำหนักใบประตูขนาดใหญ่ เราให้บริการแบบ One-Stop Service ตั้งแต่การเข้าสำรวจหน้างานเพื่อประเมินความเสี่ยง ออกแบบให้สอดคล้องกับโครงสร้างอาคาร ผลิตชิ้นงานด้วยวัสดุคุณภาพสูง ไปจนถึงการติดตั้งและทดสอบระบบ เพื่อให้คุณมั่นใจได้ว่าเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน ระบบจะทำงานได้อย่างแม่นยำ 100%

ประตูม้วนทนไฟคืออะไร และสำคัญอย่างไร

ประตูม้วนทนไฟ หรือที่เรียกกันในวงการวิศวกรรมว่า Fire Shutter คือประตูม้วนชนิดพิเศษที่ถูกออกแบบมาให้มีความสามารถในการ “ทนความร้อน” และ “ปิดกั้นเปลวไฟ” ได้เป็นระยะเวลาหนึ่งตามมาตรฐานที่กำหนด (เช่น 2 หรือ 4 ชั่วโมง) โดยมีวัตถุประสงค์หลักคือการแบ่งพื้นที่อาคารออกเป็นส่วนๆ (Fire Compartment) เพื่อจำกัดวงความเสียหายของเพลิงไหม้ไม่ให้ขยายวงกว้าง

การแบ่งโซนกันไฟ (Fire Compartment)

แนวคิดหลักของประตูม้วนทนไฟคือการเปลี่ยนพื้นที่เปิดโล่งขนาดใหญ่ เช่น ในโรงงานหรือห้างสรรพสินค้า ให้กลายเป็นห้องปิดทึบแยกจากกันเมื่อเกิดเหตุไฟไหม้ ทำให้ไฟถูกขังอยู่ในโซนเดียว ไม่ลามไปทำลายสินค้าหรือเครื่องจักรในโซนข้างเคียง และลดความเสี่ยงที่โครงสร้างอาคารจะถล่มลงมา

หลักการทำงานของประตูม้วนกันไฟเมื่อเกิดเหตุ

ระบบการทำงานของประตูม้วนทนไฟมีความซับซ้อนและแม่นยำกว่าประตูม้วนทั่วไป โดยจะทำงานร่วมกับระบบแจ้งเตือนอัคคีภัยของอาคาร (Fire Alarm System)

ระบบหลอมละลาย (Fusible Link)

เป็นระบบกลไกพื้นฐานที่เชื่อถือได้ โดยจะมีตัว Fusible Link ติดตั้งอยู่ที่ชุดประตู ซึ่งจะหลอมละลายเมื่ออุณหภูมิรอบบริเวณสูงถึงจุดที่กำหนด (ปกติประมาณ 68-74 องศาเซลเซียส) เมื่อตัวลิงก์ขาดออกจากกัน กลไกจะสั่งให้ประตูม้วนตกลงมาปิดโดยอัตโนมัติด้วยแรงโน้มถ่วง (Gravity Fail-Safe)

ระบบโซลินอยด์ไฟฟ้า (Solenoid)

ในอาคารสมัยใหม่จะนิยมใช้ระบบนี้ควบคู่กับมอเตอร์ไฟฟ้า โดยรับสัญญาณจากตู้ควบคุม Fire Alarm หรือ Smoke Detector เมื่อเซ็นเซอร์ตรวจจับควันหรือความร้อนได้ จะส่งสัญญาณมาที่กล่องควบคุมประตู (Control Box) เพื่อสั่งให้มอเตอร์คลายล็อคและปล่อยประตูลงมาปิดทันที หรือในบางรุ่นสามารถหน่วงเวลาเพื่อให้คนอพยพก่อนปิดสนิทได้

มาตรฐานความปลอดภัยสากล BS 476

การเลือก ประตูเหล็กกันไฟ ไม่ใช่แค่ดูที่ความหนาของเหล็ก แต่ต้องดูที่ “ใบรับรองผลการทดสอบ” มาตรฐานที่ยอมรับกันอย่างแพร่หลายในประเทศไทยและสากลคือ British Standard (BS 476 Part 20 & 22) ซึ่งทดสอบในเรื่องของ:

1. Stability: ความมั่นคงแข็งแรงของบานประตูเมื่อโดนไฟ ไม่พังทลายลงมา

2. Integrity: ความสามารถในการกันไฟ ไม่ให้เปลวไฟหรือก๊าซร้อนเล็ดลอดผ่านรอยต่อหรือรูรั่วไปสู่อีกด้านหนึ่งได้

ประเภทของระดับการทนไฟ (Fire Rating)

เราสามารถแบ่งประเภทของประตูม้วนทนไฟตามระยะเวลาที่สามารถต้านทานไฟได้ ดังนี้:

ประตูทนไฟระดับ 2 ชั่วโมง

เหมาะสำหรับอาคารทั่วไป ห้างสรรพสินค้า หรืออาคารพาณิชย์ที่มีความเสี่ยงปานกลาง เป็นมาตรฐานขั้นต่ำที่กฎหมายควบคุมอาคารส่วนใหญ่กำหนดไว้สำหรับช่องเปิดระหว่างชั้นหรือทางหนีไฟ

ประตูทนไฟระดับ 4 ชั่วโมง

เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงมาก หรือเก็บวัตถุไวไฟจำนวนมาก เช่น คลังสินค้าเคมีภัณฑ์ โรงงานอุตสาหกรรมหนัก หรือห้องเก็บเอกสารสำคัญ โดยโครงสร้างและใบประตูจะมีความหนาและวัสดุฉนวนที่พิเศษกว่ารุ่นปกติ

วัสดุและการออกแบบใบประตู

วัสดุที่ใช้ทำ ใบประตูม้วน สำหรับงานกันไฟมักเป็นเหล็กกล้าคุณภาพสูง (High Grade Steel) หรือสแตนเลสที่มีความหนาพิเศษกว่าประตูทั่วไป โดยอาจมีการออกแบบเป็นใบแบบ Double Layer (สองชั้น) และสอดไส้ด้วยฉนวนกันความร้อน (Insulation Material) เช่น Rockwool เพื่อลดการส่งผ่านความร้อนไปยังอีกด้านหนึ่ง ช่วยลดอันตรายจากการแผ่รังสีความร้อน

พื้นที่ที่กฎหมายบังคับให้ติดตั้ง

ตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร และกฎกระทรวงฉบับที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้พื้นที่เหล่านี้ต้องมีการติดตั้งประตูป้องกันไฟลาม:

• บันไดหนีไฟ: เพื่อป้องกันควันไฟเข้าสู่ช่องทางหนีไฟ

• ช่องลิฟต์: ในบางกรณีเพื่อป้องกันไฟลามระหว่างชั้น

• พื้นที่รอยต่อระหว่างอาคาร: หรือทางเชื่อมอาคาร

• ผนังกันไฟ: ช่องเปิดใดๆ ที่อยู่บนผนังกันไฟ (Fire Wall) ต้องติดตั้งประตูทนไฟที่มีอัตราการทนไฟเทียบเท่ากับผนังนั้น

ความแตกต่างระหว่างประตูม้วนทั่วไปกับประตูม้วนทนไฟ

หลายคนเข้าใจผิดว่าประตูเหล็กทุกบานกันไฟได้ แต่ความจริงแล้วมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ทั้งในด้านวัสดุ อุปกรณ์ประกอบ และกลไก

1. ความหนาใบ: ประตูทนไฟจะหนากว่าและใช้วัสดุเกรดพิเศษ

2. รางข้าง: ต้องมีการออกแบบให้ขยายตัวได้เมื่อโดนความร้อนโดยไม่ทำให้ประตูติดขัด (Expansion Allowance)

3. มอเตอร์: ต้องเป็นรุ่นทนความร้อนและรองรับระบบ Fire Alarm

การเลือกซื้อมอเตอร์สำหรับประตูม้วนทนไฟ

หัวใจสำคัญของการทำงานคือ มอเตอร์ประตูม้วน สำหรับงานกันไฟ ต้องเป็นมอเตอร์ที่มีระบบ Fail-Safe คือสามารถปลดเบรกได้เองเมื่อได้รับสัญญาณแจ้งเหตุ หรือมีแบตเตอรี่สำรองไฟ เพื่อให้มั่นใจว่าประตูจะปิดลงมาได้แน่นอนแม้ในขณะที่ไฟฟ้าในอาคารดับลงจากเหตุเพลิงไหม้

ขั้นตอนการติดตั้งและการตรวจสอบมาตรฐาน

การติดตั้ง Fire Shutter Thailand ต้องดำเนินการโดยช่างผู้ชำนาญการเท่านั้น

1. เตรียมหน้างาน: ตรวจสอบผนังรับน้ำหนักว่าแข็งแรงพอหรือไม่ เพราะประตูทนไฟมีน้ำหนักมาก

2. ติดตั้งรางและเพลา: ต้องวัดระดับน้ำให้แม่นยำ เพื่อไม่ให้เกิดการเสียดสี

3. เชื่อมต่อระบบ: เดินสายสัญญาณจาก Fire Alarm มายังชุดควบคุมประตู

4. Testing: ทดสอบการปล่อยประตู (Drop Test) เพื่อดูความเร็วในการปิด และความแนบสนิทของใบประตู

การดูแลรักษาเพื่อความพร้อมใช้งานเสมอ

ประตูม้วนทนไฟเป็นอุปกรณ์ที่อาจจะไม่ได้ใช้งานบ่อย (เปิดค้างไว้ตลอด) แต่ต้องพร้อมทำงานทันที 100% เมื่อเกิดเหตุ ดังนั้นการบำรุงรักษาจึงสำคัญมาก:

• ตรวจสอบแบตเตอรี่สำรองทุก 6 เดือน

• ทดสอบระบบสัญญาณเตือนภัยร่วมกับประตูปีละ 1 ครั้ง

• หยอดน้ำมันหล่อลื่นกลไกรางและลูกปืนไม่ให้ฝืดเคือง

เปรียบเทียบการใช้งานประตูม้วนทนไฟแต่ละประเภท

เพื่อให้ท่านตัดสินใจเลือกใช้ได้ง่ายขึ้น เราได้สรุปข้อมูลเปรียบเทียบในรูปแบบตารางดังนี้

ข้อมูลติดต่อ RAJA Rolling Shutter

หากท่านต้องการคำปรึกษาเรื่องการออกแบบระบบป้องกันอัคคีภัยด้วยประตูม้วน หรือต้องการใบเสนอราคา เราพร้อมดูแลท่าน

• ที่อยู่: 2913, 2915, 2917 ถนนพัฒนาการ แขวงสวนหลวง เขตสวนหลวง กรุงเทพมหานคร 10250

• โทรศัพท์: 02-322-2228 ถึง 30

• Email: rajashutters@hotmail.com

• Facebook: Rajashutters

• Website: rajashutters.com

คำถามที่พบบ่อย (FAQs)

1. ประตูม้วนทนไฟราคาตารางเมตรละเท่าไหร่?

ราคาสูงกว่าประตูม้วนทั่วไปเนื่องจากสเปคเหล็กและมอเตอร์ที่พิเศษกว่า โดยราคาจะขึ้นอยู่กับ Fire Rating (2 หรือ 4 ชม.) และขนาด แนะนำให้ส่งแบบแปลนมาเพื่อให้ทางเราประเมินราคาที่ชัดเจนครับ

2. ถ้าติดตั้งประตูม้วนธรรมไปแล้ว จะเปลี่ยนเป็นประตูทนไฟได้ไหม?

ทำได้ครับ แต่จำเป็นต้องเปลี่ยนทั้งชุด (ใบประตู รางข้าง เพลา และมอเตอร์) เนื่องจากประตูทนไฟมีน้ำหนักมากกว่าและต้องการรางที่ลึกกว่าเพื่อความปลอดภัย ไม่สามารถเปลี่ยนแค่ใบประตูได้

3. ประตูม้วนทนไฟสามารถใช้เป็นประตูเข้า-ออกปกติได้ไหม?

ได้ครับ สามารถใช้งานเปิด-ปิดประจำวันได้เหมือนประตูม้วนไฟฟ้าทั่วไป เพียงแต่จะมีระบบพิเศษที่เตรียมพร้อมสำหรับเหตุเพลิงไหม้เพิ่มเข้ามา

4. จำเป็นต้องมีใบรับรองผลการทดสอบไหม?

จำเป็นอย่างยิ่งครับ ในการตรวจรับงานก่อสร้างหรือยื่นขอใบอนุญาตใช้อาคาร เจ้าหน้าที่อาจขอดูใบรับรอง (Certification) ว่าประตูม้วนผ่านการทดสอบมาตรฐานการทนไฟจริงหรือไม่ ซึ่ง RAJA มีเอกสารรับรองให้ครบถ้วน

5. ระบบ Fusible Link ทำงานอย่างไรถ้าไม่มีไฟฟ้า?

Fusible Link เป็นระบบกลไกความร้อนครับ ไม่ต้องใช้ไฟฟ้า เมื่อความร้อนถึงจุดหลอมละลาย ตัวลิงก์จะขาดออก และปลดล็อคให้ประตูตกลงมาด้วยแรงโน้มถ่วง (Gravity Drop) จึงทำงานได้แม้ไฟดับทั้งอาคาร

แหล่งอ้างอิง

1. วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) – มาตรฐานการป้องกันอัคคีภัย https://eit.or.th/

2. กรมโรงงานอุตสาหกรรม – กฎหมายความปลอดภัยในโรงงาน https://www.diw.go.th/

3. British Standards Institution (BSI) – รายละเอียดมาตรฐาน BS 476

4. สมาคมผู้ตรวจสอบอาคาร – แนวทางการตรวจสอบระบบป้องกันอัคคีภัย